Moet de controller omgeprogrammeerd worden?

Er is redelijk veel bekend over de controller. Er zijn diverse artikelen over verschenen. Ook de curricula van de EMFC-opleidingen plachten goed te weten wat voor bagage de controller nodig heeft om goed te functioneren. De vraag is natuurlijk of die blik wel juist zal zijn. Worden er in de toekomst geen andere of aanvullende eisen aan de controller (m/v) gesteld? Ja, ik denk van wel. Daarom is het goed om hier op in te gaan.
Het is belangrijk om enig inzicht te hebben in enkele toekomstige trends. Het gaat dan niet alleen om globaliseren, flexibilisering van de arbeidsmarkt, e.d. De drijvende kracht is het gevolg van de ‘4e Revolution’. Wat is dat: de vervlechting van industrieën en daarom de vervaging van de onderliggende grenzen. Dit leidt tot een fusie tussen de fysieke, digitale en biologische wereld met de zichtbare toepassingen zoals: robotisering, nanotechnologie, biotechnologie, 3D printen, virtual reality, en Internet of Things e.d.
Organisaties worden ‘agile’, beter bekend als ‘wendbaar’. In tegenstelling tot de traditionele organisatie waar voor een groot deel de rollen, functies en procedures vast liggen. Bij een agile organisatie spreken wij bijvoorbeeld over squads. Dit zijn zelfsturende, autonome eenheden, met end-to-end verantwoordelijkheid voor een specifiek project. De squads zijn onderdeel van een groter geheel dat volgens vergelijkbare principes werkt. Squads die met hetzelfde werkgebied bezig zijn, zijn onderdeel van een overkoepelende tribe. We zijn er nog niet, Japke-d. Bouma schrijft regelmatig heel hilarisch in het NRC over het ‘nieuwe kantoor’, met de daarbij behorende termen. In de agile omgeving kunnen we het dan nog hebben over: product owner, chapter lead, customer journey expert, agile coach en dergelijke kreten.
De vraag is nu: waar is de controller gebleven? Is de controller door allerlei disruptieve ontwikkelingen niet in het nauw gekomen? Easyjet, Uber en AirBnB zijn voorbeelden van disruptieve bedrijven. Wanneer bijvoorbeeld wordt gekeken naar Uber met zijn gigantische verliezen dan kom je er niet met de klassieke management accounting mee weg. Daar leer je over kostprijstheorie en dan was je allang gestopt met Uber. Het zijn dus andere d(r)ivers. Het gaat veel meer over de totale scope van het bedrijf. Bij Uber om als first mover marktpositie te veroveren. Hierdoor moet de financial op een holistische wijze kijken naar de organisatie. Is de huidige controller daartoe in staat? Waarschijnlijk niet. Als de functie in de toekomst ook goed tot zijn recht wil komen en ook wil blijven, dan moet de controller worden ‘omgeprogrammeerd’ tot een persoon met die holistische blik en visie dienstbaar aan het primaire proces van de corebusiness.
Delen van de traditionele financiële functie worden eerst gedigitaliseerd en omdat die niet tot de corebusiness behoren ge-outsourced. Met andere woorden ‘finance wordt IT’. Wordt dan de controller zelf ook niet geoutsourced? Tot op zekere hoogte wel zeker. Er zullen Financial Service Centers gaan ontstaan die op basis van economies-of-scale voor organisaties het hele scala van de budgettering, administratie en rapportage gaan verrichten. De traditionele controller is dan gewoon weg geautomatiseerd. Is dat erg? Wel nee, ook de traditionele boekhouder is verdwenen. Is er dan geen functie meer van een controller? Ja zeker, maar de controller is dan meer richting EDP-auditing geschoven. De controller is verantwoordelijk voor de juistheid, tijdigheid en volledigheid van de informatieverzorging. Hierover wordt dan continue op een holistische wijze gerapporteerd aan alle leden van de organisatie. Als een diplomaat wordt getracht financiële sturing te geven aan de organisatie. Dit alles overziende moet de opleiding voor controller dan ook meer technische ICT-kennis incorporeren om de functie en daardoor de persoon meer toekomst vast te maken.
prof. dr. Dirk Swagerman, september 2018

Gepubliceerd op:

26 september 2018

Categorie:

Nieuwsbrief IMprove September '18